Mũ bảo hiểm là trang bị an toàn cơ bản đối với người đi mô tô, xe gắn máy. Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có nhiều trường hợp không đội mũ, đội mũ nhưng không cài quai hoặc chở người phía sau không đội mũ bảo hiểm đúng quy định.
Trong năm 2026, những hành vi này có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Đáng chú ý, không chỉ người trực tiếp điều khiển xe mà người được chở trên xe cũng có thể bị xử phạt nếu không đội mũ bảo hiểm theo quy định.
Dưới đây là những nội dung quan trọng người tham gia giao thông cần biết.
Người đi xe máy không đội mũ bảo hiểm bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự thuộc trường hợp phải đội mũ bảo hiểm nhưng không thực hiện đúng quy định có thể bị:
Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Mức phạt này áp dụng đối với hành vi:
Không đội “mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy” hoặc có đội nhưng không cài quai đúng quy cách khi điều khiển xe tham gia giao thông trên đường bộ.
Như vậy, không phải chỉ cần đặt một chiếc mũ lên đầu là đã đáp ứng yêu cầu.
Mũ phải được sử dụng đúng quy định và quai mũ phải được cài đúng cách.
Đội mũ nhưng không cài quai có bị phạt không?
Có.
Đây là một trong những điểm nhiều người tham gia giao thông thường chủ quan.
Quy định xử phạt không chỉ đề cập đến trường hợp không đội mũ bảo hiểm mà còn bao gồm trường hợp:
Đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai đúng quy cách.
Do đó, các trường hợp như đội mũ nhưng để quai thả tự do hoặc cài không đúng cách vẫn có thể thuộc hành vi vi phạm.
Mục đích của việc cài quai là giúp mũ giữ đúng vị trí trên đầu khi xảy ra va chạm.
Nếu mũ bị văng khỏi đầu ngay khi tai nạn xảy ra thì khả năng bảo vệ sẽ giảm đáng kể.
Chở người không đội mũ bảo hiểm có bị phạt không?
Có.
Người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy chở người ngồi trên xe không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ nhưng không cài quai đúng quy cách cũng có thể bị:
Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Điều này có nghĩa người lái xe cần chú ý không chỉ đến chiếc mũ của mình mà cả việc chấp hành quy định của người được chở.
Tuy nhiên, pháp luật có quy định một số trường hợp ngoại lệ cụ thể.
Những trường hợp chở người không đội mũ được loại trừ
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, quy định xử phạt người điều khiển xe chở người không đội mũ bảo hiểm có ngoại lệ đối với một số trường hợp, gồm:
Đây là các trường hợp được quy định cụ thể.
Người tham gia giao thông không nên tự mở rộng ngoại lệ sang những tình huống khác không được pháp luật quy định.
Người ngồi sau không đội mũ có bị phạt riêng không?
Có.
Không chỉ người lái bị xử lý khi chở người không đội mũ thuộc trường hợp vi phạm, mà người được chở trên xe cũng có trách nhiệm chấp hành quy định.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách khi tham gia giao thông có thể bị:
Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.
Như vậy, trong một tình huống cụ thể, trách nhiệm của người lái và người ngồi trên xe được xem xét theo hành vi tương ứng của từng người.
Người lái đội mũ, người ngồi sau không đội thì sao?
Nhiều người cho rằng chỉ cần người điều khiển xe đội mũ là đủ. Đây là cách hiểu không đúng.
Ví dụ:
Người lái xe đội mũ và cài quai đúng quy cách nhưng người ngồi phía sau không đội mũ.
Trong trường hợp không thuộc ngoại lệ, người điều khiển xe có thể bị xử phạt về hành vi chở người không đội mũ bảo hiểm.
Đồng thời, người được chở cũng có thể bị xử phạt đối với hành vi không đội mũ của mình theo quy định.
Vì vậy, trước khi xe di chuyển, cả người lái và hành khách nên kiểm tra việc đội mũ và cài quai.
Người ngồi giữa có phải đội mũ không?
Quy định về mũ bảo hiểm không chỉ dành riêng cho người ngồi ngay phía sau người lái.
Người được chở trên xe thuộc đối tượng phải đội mũ bảo hiểm cũng phải thực hiện đúng quy định, bất kể vị trí ngồi trên phương tiện.
Ngoài vấn đề mũ bảo hiểm, người điều khiển xe cũng phải tuân thủ quy định về số người được phép chở.
Không nên cho rằng đội đủ mũ thì có thể chở bao nhiêu người cũng được.
Đây là hai nhóm quy định khác nhau.
Trẻ em bao nhiêu tuổi được thuộc trường hợp ngoại lệ?
Trong quy định xử phạt đối với hành vi chở người không đội mũ bảo hiểm, một trong những trường hợp ngoại lệ được nêu là:
Trẻ em dưới 06 tuổi.
Người học lý thuyết GPLX nên ghi nhớ chính xác độ tuổi này để tránh nhầm với các mốc tuổi khác xuất hiện trong pháp luật giao thông.
Đặc biệt, không nên lấy quy định về trẻ em ngồi trên ô tô để áp dụng cho quy định mũ bảo hiểm trên xe mô tô, xe gắn máy.
Mỗi quy định có phạm vi và điều kiện riêng.
Mũ thời trang có được coi là mũ bảo hiểm không?
Quy định sử dụng cụm từ “mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy”.
Do đó, người tham gia giao thông nên sử dụng sản phẩm được thiết kế và đáp ứng yêu cầu dành cho người đi mô tô, xe máy.
Các loại mũ thời trang, mũ vải hoặc sản phẩm chỉ có hình dáng giống mũ bảo hiểm nhưng không đáp ứng chức năng bảo vệ không nên được sử dụng thay thế.
Mục tiêu quan trọng nhất của chiếc mũ không phải để đối phó với việc kiểm tra mà là bảo vệ vùng đầu khi xảy ra tai nạn.
Vì sao phải cài quai đúng quy cách?
Một chiếc mũ tốt chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng đúng.
Khi xảy ra va chạm, lực tác động có thể khiến mũ bị lệch hoặc văng khỏi đầu nếu quai không được cài chắc chắn.
Người sử dụng nên:
Những thao tác này chỉ mất vài giây nhưng có thể tạo ra khác biệt rất lớn khi xảy ra sự cố.
Không đội mũ bảo hiểm có bị trừ điểm GPLX không?
Đối với hành vi không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách nêu trong mức xử phạt thông thường ở trên, Nghị định 168/2024/NĐ-CP không quy định trừ điểm GPLX riêng cho hành vi này.
Điều này cần được phân biệt với các lỗi như vượt đèn đỏ, sử dụng điện thoại khi đang điều khiển xe hoặc một số hành vi nghiêm trọng khác có quy định trừ điểm GPLX.
Tuy nhiên, không bị trừ điểm không có nghĩa đây là hành vi ít nguy hiểm.
Mũ bảo hiểm có vai trò trực tiếp trong việc giảm nguy cơ chấn thương vùng đầu khi xảy ra tai nạn.
Mức phạt cần ghi nhớ
Người điều khiển xe
Không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách:
400.000 – 600.000 đồng.
Người điều khiển xe chở người không đội mũ
Trong trường hợp không thuộc ngoại lệ:
400.000 – 600.000 đồng.
Người được chở
Không đội mũ bảo hiểm hoặc đội nhưng không cài quai đúng quy cách:
400.000 – 600.000 đồng.
Người học nên nhớ cả ba tình huống thay vì chỉ nhớ lỗi của người trực tiếp lái xe.
Đội mũ bảo hiểm không phải chỉ để tránh bị phạt
Tiền phạt là hậu quả pháp lý, nhưng mục tiêu quan trọng hơn của quy định là bảo vệ tính mạng và sức khỏe người tham gia giao thông.
Xe mô tô và xe gắn máy không có khoang bảo vệ như ô tô.
Khi xảy ra va chạm, người ngồi trên xe có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với mặt đường hoặc phương tiện khác.
Vùng đầu là một trong những khu vực dễ chịu tổn thương nghiêm trọng.
Vì vậy, hãy coi việc đội mũ và cài quai là thao tác bắt buộc trước khi xe bắt đầu di chuyển, kể cả khi chỉ đi một quãng đường ngắn.
Người học thi bằng lái cần nhớ điều gì?
Đối với câu hỏi liên quan đến mũ bảo hiểm, hãy nhớ ba đối tượng:
Người điều khiển – người được chở – người điều khiển chở người không đội mũ.
Đồng thời ghi nhớ ba ngoại lệ đối với trường hợp chở người không đội mũ:
Người bệnh đi cấp cứu – trẻ em dưới 06 tuổi – áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật.
Việc hiểu logic của quy định sẽ dễ nhớ hơn học thuộc từng câu hỏi riêng lẻ.
Nguồn tham khảo
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, các quy định về người điều khiển, người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy và bảo đảm an toàn khi tham gia giao thông.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ, đặc biệt các quy định xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và người được chở trên xe.
Các văn bản sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024/NĐ-CP đang có hiệu lực tại thời điểm bài viết được cập nhật.
Cổng Thông tin điện tử Chính phủ/Báo Điện tử Chính phủ, nguồn đối chiếu văn bản pháp luật chính thức.
Cập nhật: 19/08/2026.
Bài viết được biên soạn nhằm hỗ trợ học tập và tìm hiểu quy định giao thông. Khi xác định một trường hợp vi phạm cụ thể, cần căn cứ hành vi thực tế, đối tượng vi phạm, thời điểm và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.
Ôn thi lý thuyết bằng lái xe
Quy định về mũ bảo hiểm là kiến thức cơ bản nhưng có nhiều tình huống dễ nhầm giữa trách nhiệm của người lái và người ngồi trên xe.
Bạn có thể tiếp tục luyện câu hỏi lý thuyết, biển báo, sa hình và đề thi thử trên Luyện Thi Bằng Lái Xe để củng cố kiến thức trước kỳ sát hạch.
